Biranın Tarihi

history-pf-beer-header-banner-biranın-tarihi

Biranın tarihinin sekiz bin yıl geçmişe dayandığı tahmin edilmekte.

Bira aslında ilk başlarda içkiden ziyade bir gıda maddesi. Yerleşik hayata geçen insanoğlu, bu günkü haliyle alakası olmayıp henüz yabani bir bitki olan arpayı, yenilebilir hale getirmek uğraştı. Önce öğütüp ufaladı, sonra suyla karıştırıp bulamaç  haline getirdi. Güneşin altında fazla kalan bulamaç, havadaki mikroskobik mantar sporları sayesinde mayalandı. Bulamacın suyu az olduğunda hamur, fazla olduğunda ise bira oluştu.

İlk bira da bu günküler gibi değildi tabii. Daha bulanık ve köpüksüz olup bozaya benzerdi. Şerbetçi otu kullanılmadığı için biranın o hafif buruk tadı olmadığı gibi, köpüğü de yoktu.

Şerbetçi otunun biraya koyulması 13. yüzyılda Bavyeralı manastır rahipleri tarafından akıl edildi. Ünlü İngiliz yazar William Shakespeare ise biraya şerbetçi otu katılmasından hiç hoşlanmadı ve ömrünün sonuna kadar şerbetçi otu katılmış bira içmedi.

 

Mısırlılarda;

Egyptian Beer Brewing-antik-bira

  • Arpadan yapılan bira ulusal bir içkiydi,

  • Eski Mısır da biranın adı “Heget” ti,

  • Ekmekle birlikte bir gıda idi,

  • Para yerine geçmiş ve asgari ücret ölçüsü olarak kullanılmıştı,

  • Mısırlıların mezarlarının başına bir kap içinde bira bulunduğu bilinmekte,

  • Dini amaçlarla da yapılan bira tanrı ve tanrıçalara da sunulurdu,

  • Mısır’da biranın tanrısı Osiris’ti,

  • Büyük İskender Mısır’ı ele geçirdikten sonra Yunanlılar şarap içtiği bira bir kenara itilmişti,

 

 

Babillilerde;hamurabi

  • Bira parayla satılmaz, arpayla değiş tokuş yapılırdı,

  • Evde üretilen biraların yapımı daha çok kadınların işiydi,

  • Babil Kralı Hamurabi’nin ünlü;  “Hamurabi Kanunları”nda bira ile ilgili maddeler vardı (M.Ö 1780). Bira için fazla ücret isteyen satıcı suda boğdurularak cezalandırılmıştı,

  • Günlük ücretlerde bu  kanunlara göre düzenlenmişti. Günlük; işçiye 2 litre, sivil görevliye 3 litre, yöneticilere 5 litre bira verilmişti,

  • Bazı Babil Krallarının da dini törenlerde bira içtiği, halkı da içmeye teşvik ettiği yazılı belgelerde yer almakta,

  • Babil belgelerinde buğday, siyah ve beyaz arpa, bal kullanarak 20 çeşit bira üretip Mısır’a ihraç ettikleri bilinmekte,
  • Babil’de düğünlerin geleneksel kutlama içkisi “Arı Şarabı” denen bal birasıydı.  Kayınpeder tarafından damada düğünden sonra bir ay içebileceği kadar “Arı Şarabı” hediye edilirdi.  Bal birasının erkeğin kudretini arttıracağına inanılırdı,

 

 

Sümerlerde; 

Mesopotamia-Food-and-Drink-beer-drunkers

  • Sümer inancına göre bira; tanrıça “Ninkasi” tarafından bulunmuş ve insanlığa armağan edilmişti,

  • Sümer kültüründe bira ekmek kadar önemli besin maddesiydi,

  • Alkol oranı düşük olduğu tahmin edilen bu içki, daha çok doyurucu ve besleyici özelliği ile daha çok bir gıda maddesiydi,

  • Sümerlerde bira daha çok ılık ve balla tatlandırılarak içilirdi,

  • Sümerlilerde aşçılar ve bira yapımcıları askerlikten muaf tutuluyordu,

  • Bazı mahalle ve limanlarda bira içilen mekanların işletmeciliğini kadınların yapması zorunluydu. İşletmeci bayanın o zamanın birahanesi olan bu mekanlarda konuşulanları yörenin mülki amirine anlatması zorunluluğu vardı,

 

 

Roma’da;

  • Yunanlılar birayı, M.Ö. 6. ve 7. yüzyılda Balkanların doğusunda yaşayan Friglerden öğrenmişlerdi,

  • Yunanlı bir yazar bira ile tanışmasını şöyle yazar: “Burada büyük kapların içinde arpa şarabı vardı. Bu içki, içine su eklenmediği takdirde oldukça kuvvetli ve tadına alışıldığı zaman çok lezzetliydi.”

  • Romalılara göre bira; barbar halklara özgü ve kontrolsüz sarhoşluğun simgesiydi,

  • Romalılar için bira akınlardan sonra yanlarında getirdikleri bir hatıraydı,

 

 

Avrupa’da;

  • Özellikle Kuzey Avrupa ülkeleri için ulusal içecekti,
  • Avrupa da birayı ilk üretenler MÖ 1. yüzyılda Keltlerdi,

  • Bir barbar içkisi olarak görülse de 4. yüzyıl başlarında Avrupa da da yaygınlaştı,

  • Kayıtlara göre Almanya’da ilk bira 8. yüzyılda yapılmıştı,

  • 8. yüzyıla kadar ardıç ve zencefil ile aroma verilen biralar bu tarihten sonra şerbetçi otu ile aromatize edilmişti,

  • Orta Avrupa’da 9. yüzyılda bira sadece manastırlarda üretiliyordu,

  • Bazı yerlerde manastıra olan borçlar arpa ile de ödenebiliyordu, 
  • Bira yapıyla keşişler ilgilenmeye başlayınca bira yapımında kadının rolü azalmış oldu,

  • Keşişlerin günde 5 lt. bira içmesine izin veriliyordu,

  • Manastırlar tüketimlerinden fazla bira üretilmeye başlayınca bir çok manastır bu işin ticaretini yapmaya başladı,

  • Bugün hala Belçika, Hollanda ve Almanya’da bira üreten manastırlar vardır,

  • 12. yüzyılda kurulan Paris Biracılar Birliği, Fransanın en eski sendikalarından birisiydi,

  • 1516 yılında Alman Bira Saflık Kanunu ile biranın standartı belirlendi ve bira bu günkü tanım ve içeriğine kavuştu. Bu yasaya göre bira yapımında sadece arpa suyu, şerbetçi otu ve su kullanılacaktı,

  • 1602 yılında, Dr. Alexanders Nowell tarafından biranın tıpalanmış cam şişelerde saklanması halinde daha fazla dayanacağı gösterildi.

  • Almanya’da 1864’te metal fıçılarda fıçı bira üretimine başlandı,

  • 1880’e kadar soğutma sorunu nedeniyle bira çok soğuk aylarda üretilirdi. 19. yüzyılda James Watt’ın buhar makinesini icat etmesi ve Carl Von Linde’nin yapay serinliği bulması bira tarihinde çığır açtı,

 

beer-fermentation-art-and-science-biranın-tarihi

 

Osmanlıda;

  • Aslında arpanın  mayalanıp pişirilmesiyle ekmek, suya yatırılmasıyla boza yapıldığını düşünürsek adı bira olmayan benzer içeceğin çok eskiden beri Mezapotamya’da tüketildiği biliniyor.  Yani Osmanlıda biranın tarihi bozanın tarihi ile bir tutulabilir,

  • İçki yasaklarında bozahane kapatılması ve yaktırılması çok yaygındı,

  • Prof. Dr. Ercan Eren’in yazdığı, “Anadolu’da Biranın Tarihi” adlı kitapta, Osmanlı’da biranın tarihine geniş yer veriliyor,

  • Ekşi boza satan bozahaneler, meyhane ile bir tutulmuştu. Bozalar arasında özellikle alkol oranı yüksek olduğundan ekşi boza yasaklanırdı,

  • Boza Fatih Sultan Mehmet’in içecek listesinde de yer almaktaydı,

  • Boza, özellikle şarap yasaklarının getirildiği tüm zamanlarda, yasaklı listesine girmişti,

  • Evliya Çelebi “Seyahatname””sinde, 17. yüzyılda İstanbul’da 300 dükkanda 1005 bozacı çalıştığını yazıyor,

  • Evliya Çelebi’nin yazdıklarına göre, bozanın en az bira kadar sarhoşluk verici içkiler arasında kabul edildiği söylenebilir,

  • 1839 da Batıya açılma sürecinde “bira” adıyla üretilmeye başlanmıştı,

  • 1840 Alman göçmenler yoluyla birahaneler açılmaya başlanmıştı, zamanla bozahanelerin yerini bu birahaneler almıştı,

  • Biraya ait ilk mevzuat 1847 de koyulmuştu,

  • 1888 de, 15 Beyoğlu’nda, 8 Galata’da, 8 de çeşitli semtlerde olmakla birlikte İstanbul’da toplam 31 birahane bulunuyordu,

  • İlk bira fabrikası, 1894’teaçılan  “Bomonti Bira Fabrikası”ydı.

 

 

Veeeee Bomonti Birası;

bomaonti-bira-fabrikası

  • 1890 yılına kadar İzmir ve İstanbul merkezli küçük bira imalathaneleri vardı,

  • İlk büyük ölçekli bira fabrikası İstanbul’da 1890 yılında Feriköy’de açılan Bomonti kardeşlerin kurduğu olmuştu,

  • İsviçreli bir aileden iki kardeşin yatırımıydı,

  • Bomonti sadece bira üretmekle kalmadı, “Bira Bahçeleri” kurarak birayı halka yaymaya çalıştı,

  • İstanbul, Trakya ve Marmara Körfezi kıyılarından Eskişehir’e kadar uzanan nüfuz bölgesinde “Bomonti Bira Bahçeleri”nde ailelere bira tüketimi yaygınlaştırmaya başladı,

  • 1909 yılında ise Bomonti’nin karşısında, yine İstanbul’da ilk rakip bira firması Nektar bu kez Büyükdere’de kuruldu,

  • Ancak iki şirketin birbiriyle giriştiği rekabet iki firmanın da zarar etmesiyle sonuçlanınca Bomonti ve Nektar birleşme kararı aldı,

  • 1912 yılında “Bomonti-Nektar” olarak ortaya çıktı. Bomonti-Nektar sadece bira ile sınırlı kalmadı ve İzmir’de ilk rakı fabrikalarını kurarak büyümeye çalıştılar,

  • Cumhuriyet’in kurulmasının ardından içki tekeli sorunu ile karşılaşıldı,

bomıonti eski logo

  • Osmanlı’dan kalan kapitülasyonlar kaldırılırken yabancıların elindeki şirketlerde kamuya kazandırılmaya çalışıldı. Osmanlı’daki tuz tekeline devlet Duyun-u Umumiye’ye devredilmiş olan tütün ile neredeyse tamamı yabancı yada gayrimüslimlerin elindeki alkol üretimini de kattı,

  • Sahipleri Türkiye vatandaşı olan Bomonti-Nektar’a 1938’e kadar üretim izni verildi. Ancak işletmenin izninin bitmesi beklenmeden 1928’de Meşrubat İnhisarı kurularak ihaleye çıkarıldı. Bir yıl kadar Polonyalı bir şirketin yönetiminde  kaldı.  Daha sonra İçki Tekeli Türk AŞ’ye verildi,

  • En son olarak ise 1934’de yönetim ve mülkiyetine bu kez tamamen el konuldu. Bomonti-Nektar bundan sonra “Tekel” adını aldı,

  • Bomonti Bira Fabrikası, Tekel şemsiyesi altında üretimine devam etti. Tekel şartlarının yumuşatılmasının ardından 1967’de İzmir’de 1969’da İstanbul’da Cumhuriyet döneminin ilk özel bira fabrikaları kurulunca pazar payını yitirmeye başladı,

  • Uzun yıllar “Tekel Birası” adı altında üretimini sürdüren fabrika 1991 yılında tamamen boşaltıldı,

  • 2010 yılında fabrikanın bulunduğu arazi satıldı,                                                                    (IC YAtırım Holding AŞ. tarafından 2010 yılında alınan araziye, 250 milyon € luk yatırımla, 35 katlı 829 odalı bir otel yapılıyor. Otel Hilton Worldwide adıyla işletilecek. Arsa içinde küçük bir yerde, 35 katlı binanın gölgesinde kalan bira farikası ( 😦 ) restore edilerek kültür, yaşam ve eğlenme merkezi yapılması planlanıyor.)

  •   “Bomonti” markası Türkiye’nin ilk birası, “Efes Pilsen” bünyesinde yeniden raflardaki yerini aldı,

 

bomonti-bira-reklam

 

 

(bomonti birası kısmı : http://www.gunceltarih.org/2012/02/tarihe-meydan-okuyan-bira-ve.html)

 

 

 

 

.

Reklamlar

Biranın Tarihi” için 2 yorum

Yorumlar kapatıldı.

WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: